شنبه ۳۱ تیر ۱۳۹۶
سه شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۱ 606 0 1

نوشابه ها در زندگی انسان مدرن، نقش مهمی بازی می كنند اما این نوشابه های گازدار چقدر برای بدن انسان مضر هستند و آیا سود هم دارند؟

این نوشیدنی های خوش رنگ اما خطرناك

مصاحبه با دكتر وفا متخصص تغذیه
 
نوشابه ها در زندگی انسان مدرن، نقش مهمی بازی می كنند اما این نوشابه های گازدار چقدر برای بدن انسان مضر هستند و آیا سود هم دارند؟ نوشابه های انرژی زا كه بسیار محبوب شده اند چی؟ آیا آنها مفید هستند؟ دكتر محمدرضا وفا به سوالات معمول در این مورد پاسخ می دهد
 
مضرات این نوشیدنی های محبوب
همه می دانند كه نوشابه ها پر از قند هستند. نوشابه های گازدار سرشار از قندهای ساده و تركیبات كافیین هستند كه این مواد در خلق و خوی افراد تاثیر می گذارند. برای مثال مقدار زیاد كالری و قند ساده برای كودكان و نوجوانان می تواند آنها را بیش فعال كند و از طرف دیگر مصرف كافیین ممكن است موجب هوشیاری شود. مصرف مكرر این تركیبات بسیار قوی كافیینی و قندهای ساده به نوعی برای متابولیسم بدن مشكل ساز است و می تواند به صورت غیرمستقیم بر عملكرد های ذهنی و رفتاری تاثیر بگذارد. اما جدا از قندهای ساده، مساله دیگر گاز نوشابه هاست كه این موضوع می تواند منجر به برداشت املاح از استخوان ها شود. در افرادی كه به طور مكرر این نوشیدنی را مصرف می كنند، احتمال برداشت املاح از استخوان زیاد است و این موضوع می تواند به صورت غیرمستقیم روی تراكم استخوانی اثر بگذارد. افرادی كه به دلایل دیگری در معرض خطر هستند، مانند خانم هایی كه كمبود ویتامین دی دارند یا به اندازه كافی از منابع كلسیم استفاده نمی كنند (اصلالبنیات نمی خورند)، خانم هایی كه به سن یائسگی رسیده اند و كودكانی كه درحال رشد هستند و به كلسیم بیشتری نیاز دارند، زمانی كه این نوشابه ها را زیاد مصرف می كنند، درواقع شكل كلسیم مناسب در بدن آنها كاهش پیدا می كند. این تركیبات گازدار منجر به دپوزیته شدن یا برداشته شدن املاح از بافت استخوانی می شود. این موضوع به شدت بر سلامت استخوان تاثیر گذار است.

مساله دیگر تركیبات كافیینی است كه در فرمولاسیون نوشابه ها استفاده می شود. مصرف زیاد این تركیبات باعث تحریك ترشح اسید معده شده و در نتیجه باعث بروز آسیب های دستگاه گوارش مانند التهاب معده، زخم معده، زخم اثنی عشر و بعضی مواقع یبوست می شود كه خود یبوست می تواند زمینه ساز سرطان شود. مصرف زیاد نوشابه های گازدار باعث افزایش بازگشت اسید به مری و در نتیجه منجر به التهاب مری و زخم مری می شود. نوشابه های گازدار برای بافت های استخوانی و دندانی هم مضر هستند زیرا حالت اسیدی دارند و با تماس مكرر با بافت دندان این مشكل بیشتر می شود. از آنجایی كه دندان های شیری تراكم املاح كمتر و مینای ضعیف تری دارند، آسیب پذیری آنها نسبت به دندان های دایمی بیشتر است. اما به هر حال این نوشیدنی ها در افراد بزرگسال هم منجر به افزایش پوسیدگی و آسیب های دندانی می شود. اما یك بحث شایع این روزها، بحث نوشابه های رژیمی است. در نوشیدنی های رژیمی به جای قند طبیعی از قند های مصنوعی استفاده می شود كه این قندها طبیعتا در بدن مورد متابولیسم قرار نمی گیرند و به همین دلیل كالری ایجاد نمی كنند و در نتیجه باعث افزایش وزن نمی شوند. اما باید این را در نظر گرفت كه مصرف مكرر این قندها نیز می تواند سلامتی را به خطر بیندازد. به عبارت ساده تر، تركیبی كه در بدن متابولیسم نمی شود به نوعی فعالیت كبد و كلیه را زیاد می كند و می تواند در درازمدت باعث ایجاد مشكلات سلامتی شود. اغلب قند های معمولی یا ساكاروز در مقایسه با قندهای مصنوعی شیرینی بیشتری دارند و باعث ایجاد حالت گیجی در حس چشایی انسان می شود. درواقع فردی كه به طور مكرر از قند معمولی استفاده می كند، حساسیت چشایی اش دچار اختلال خواهد شد. به طور مثال اگر این فرد یك بیسكوییت ساقه طلایی در دهانش بگذارد چون شیرین نیست، احساس می كند آرد خورده است در حالی كه این بیسكوییت شیرین است اما به دلیل اینكه حساسیت سلول های چشایی فرد براثر مصرف طولانی مدت قندها كاهش پیدا كرده، این شیرینی را حس نمی كند. بنابراین نباید فریب واژه «رژیمی» را خورد زیرا قند های مصنوعی هم می تواند سلامتی را به خطر بیندازد.
 
نوشابه انرژی زا، بخوریم یا نه؟
در نوشیدنی های انرژی زا از تركیبات مختلف پركالری استفاده می شود؛ تركیبات محركی كه می توانند به آزادسازی برخی از ذخایر انرژی بافت ماهیچه و چربی كمك كنند و در نتیجه منجر به افزایش تولید كالری و بهره بری كالری برای بدن می شوند. اثربخشی آنها تنها یك تلقین نیست زیرا كالری آنها به نسبت واحد حجم بیشتر است درواقع باعث افزایش انرژی برای بدن می شود. اما اگر بی رویه مصرف شوند مشكلات قابل توجهی برای سلامت بدن ایجاد می كنند. این نوشیدنی های انرژی زا برای هر فردی مناسب نیست و مصرف كالری زیاد باعث اكسیداسیون بیش از اندازه در بدن، تولید رادیكال های آزاد و سم های سلولی بیشتر می شود و درنهایت به تمام سلول های بدن آسیب می رسانند بنابراین مصرف نوشابه های انرژی زا نباید تبدیل به یك عادت شود.

نوشیدنی های انرژی زا معمولا كاربردهای ورزشی دارند. درواقع میزان به خصوصی از آنها توسط نهادهای بین المللی ورزشی تایید شده كه تا حدودی تامین كننده انرژی ورزشكاران باشد. اما تجاوز از این مقدار تعیین شده، دوپینگ محسوب می شود و فرد را برای همیشه از ورزش محروم می كند. بنابراین كاربرد اصلی نوشیدنی های انرژی زا تنها در ورزش های حرفه ای بوده نه ورزش های سبك. مصرف بی رویه آن توسط افراد معمولی ممكن است اثرات منفی داشته باشد اما نمی توان صددرصد گفت كه هركسی این نوشیدنی را مصرف كند، انرژی منفی می گیرد. در كل مصرف بی رویه آن موجب آسیب های زیادی در سطح سلولی می شود. زنان باردار یكی از گروه های در معرض خطر هستند. درواقع برخی گروه ها هستند كه به دلیل شرایط خاص فیزیولوژیك و شرایط خاص زندگی، آسیب پذیری آنها نسبت به یك فرد بالغ و سالم بیشتر است. از گروه های مهم آسیب پذیر می توان به خانم های باردار، كودكان، نوزادان، سالمندان و بیماران اشاره كرد. این گروه ها به خصوص خانم های باردار نباید از نوشیدنی های انرژی زا استفاده كنند زیرا احتمال آسیب پذیری بیشتری دارند. میزان مصرف این نوشابه ها باید براساس نوع، مدت زمان و شدت ورزش تعیین شود. اگر نوشیدنی های انرژی زا مقدار زیادی قند ساده داشته باشند قبل از ورزش به هیچ عنوان نباید مصرف شوند زیرا مصرف قند ساده پیش از ورزش منجر به افزایش قند خون شده و افزایش قند خون در بدن با ترشح شدید انسولین پاسخ داده می شود. در این حالت ممكن است در وسط ورزش قند خون افت كند و فرد به حالت كما برود. مصرف نوشابه های انرژی زا برای افراد معمولی و غیرورزشكار می تواند مضر باشد. البته افرادی كه كار سنگین انجام می دهند یا برنامه خاصی در زندگی خود دارند كه مجبورهستند كالری بیشتری مصرف كنند می توانند در حد معقول از این نوشیدنی استفاده كنند. اما اگر هر فرد به هر دلیلی بخواهد این نوشیدنی را مصرف كند باید بداند كه ممكن است به افزایش وزن، اختلالات چربی خون و اختلالات قند خون، دیابت، فشار خون و بیماری های قلبی و عروقی مبتلاشود و بدن او ممكن است به شدت از لحاظ متابولیك آسیب ببیند.
 
 
منبع: روزنامه شرق

سلامت ۱۱۸: مرجع سلامت جسم و روان

توضیح: نظراتی که درج می شود، صرفا نظرات شخصی افراد است و لزوماً منعکس کننده دیدگاههای 'سلامت ۱۱۸' نمی باشد.

سلامت ۱۱۸: مرجع سلامت جسم و روان: پزشکی، روانشناسی، تغذیه، ورزش و زیبایی

نظر شما